Với giá bán 5 USD/kg cá ba sa, chúng tôi đã có lợi nhuận gấp đôi mà vẫn bị kiện thì vô lý quá. Hơn nữa, nhà NK cũng không chấp nhận mua với giá cao (giá mà họ phải mua từ các nhà sản xuất trong nước là 12 USD/kg sản phẩm cùng loại) - Ông Nguyễn Văn Nam - một chủ DN chế biến XK các mặt hàng thuỷ sản cay đắng.

Chấp nhận luật chơi

Dù phải chấp nhận kết quả cay đắng từ các vụ kiện cá basa, tôm, giày dép… nhưng trên thực tế VN không bán phá giá (BPG) và càng không có khả năng BPG vào thị trường các nước phát triển. Sự bức xúc này đã được một chuyên gia thị trường của Mỹ giải thích rằng: "Đó chỉ là suy diễn và cảm nhận chủ quan của bản thân nhà XK còn việc đối mặt với các vụ kiện BPG hoàn toàn không phụ thuộc vào yếu tố này. Vấn đề là phải hiểu, phải chấp nhận luật chơi. Điều khắc nghiệt của luật chơi chính là ở chỗ Bộ Thương mại Mỹ (DOC) cho rằng Trung Quốc và VN là những nền kinh tế phi thị trường. Do đó, về mặt lý thuyết, giá và chi phí tại thị trường nội địa bị coi là không hợp pháp. Trường hợp bị kiện, họ sẽ áp dụng "giá trị thay thế" từ một nền kinh tế thị trường ở nước khác để tính toán (trong các vụ kiện trước, DOC đã chọn Bangladesh để áp giá trị thay thế cho hàng hóa XK của VN)...

Làm gì để tự bảo vệ?

Ông James P. Durling - thành viên Cty Luật Vinson & Elkins (Hoa Kỳ) cho rằng: DN VN phải biết tận dụng quy chế thị trường. Nếu thấy khả quan cần nhanh chóng làm các thủ tục xin hưởng quy chế này, đây là cơ hội vàng nhưng DN VN thường bỏ lỡ. Khác với Ủy ban Châu Âu (chỉ một cơ quan duy nhất quyết định về vấn đề BPG) ở Mỹ bên cạnh DOC còn có Ủy ban Thương mại quốc tế (ITC) cũng có quyền hạn tương tự và trong thời hạn 45 ngày cơ quan này phải tìm ra được bằng chứng của việc BPG. Nếu biết tận dụng, DN phải thuyết phục được ITC bằng các bằng chứng có lợi nhất. Thông thường đến ngày thứ 21 nhà XK phải có báo cáo bằng văn bản và bằng chứng cụ thể. Nếu kiểm chứng được nguồn thông tin là đúng ITC có thể ra quyết định: Không bán phá giá. Trong các vụ kiện đã qua, DN VN thường bỏ ngỏ để thời gian này trôi đi mà không có một động thái tích cực nào. Điều cần biết lưu ý là cả trong quyết định cuối cùng, ITC cũng vẫn áp dụng quy trình chi tiết và công bằng, tạo cơ hội cho các bên đưa ra những thông tin, chứng cớ tự bảo vệ mình. Hợp tác với họ bằng việc cung cấp thông tin đầy đủ, xác đáng là biện pháp tự bảo vệ hữu hiệu.

Một trong những giải pháp khác cũng được xem là khôn ngoan là tranh thủ sự ủng hộ của khách hàng và người tiêu dùng. Trong quá trình điều tra, DOC sẽ tham khảo ý kiến của các DN. Nếu chỉ một nhóm hoặc số ít đồng ý kiện còn đa số ủng hộ, cơ quan này sẽ ra quyết định đình chỉ vụ kiện. Cần chú ý là quyết định sơ bộ của DOC đồng nghĩa với việc phải đối đầu với các khoản nợ thuế (có thể) các nhà NK phải đặt cọc trong khi họ không muốn rủi ro. Với quy chế không hồi tố, quyết định cuối cùng của DOC sẽ yêu cầu khách hàng nộp khoản tiền đặt cọc rất lớn, sau 1 năm họ mới xem xét mức thuế chống BPG là bao nhiêu? Các nhà kinh doanh Hoa Kỳ rất sợ số tiền bị áp thuế lớn hơn số tiền ký quỹ. Vì vậy ta cần phải có những khách hàng liên kết để chia sẻ rủi ro.

Kiểm soát nguy cơ

Các DN cần xây dựng kế họach kiểm soát nguy cơ bị kiện BPG bằng việc tìm hiểu thông tin của các nước bị kiện về các mặt hàng tương tự để rút kinh nghiệm. Mặt khác, bản thân các DN hãy đặt mình vào vị trí của DOC để tìm kiếm, bổ sung tất cả những thông tin liên quan, trường hợp cần thiết có thể chứng minh, ứng phó được ngay. Bên cạnh đó, phải thiết kế hệ thống kế toán chuẩn.

Ngoài ra, các DN VN?cần phải lưu ý rằng, các Cty làm ăn với VN luôn luôn có xu hướng không chỉ cạnh tranh bằng hàng hóa mà còn cạnh tranh bằng lợi thế về các biện pháp bảo vệ thương mại mà luật pháp cho phép.

Trang bị kiến thức về thị trường, những quy định kinh doanh quốc tế và quy trình tiến hành các vụ kiện BPG để không trở thành nạn nhân của hội nhập là điều các chủ DN tự tin và hoàn thiện mình nhằm tạo giá trị phát triển bền vững cho DN trong sân chơi WTO.

Theo Báo DĐDN