Từ năm 2006 đến nay, chính quyền TP Bắc Kinh đã nhiều lần mở đợt chỉnh đốn xe lôi máy (xe máy ba bánh) hoạt động trái phép. Đến nay, tám khu của TP Bắc Kinh đã giải tán thành công các bến bãi xe lôi. Tuy nhiên, xe lôi vẫn hoạt động phổ biến tại các khu phố nhỏ và trong hẻm, thậm chí chạy về chợ huyện.

Nguyên nhân chính khiến xe lôi vẫn phổ biến là tiền đầu tư ít, nhanh có lãi. Giá một chiếc xe chỉ vài ngàn nhân dân tệ (mấy triệu đồng VN), so với đi làm thuê hay buôn bán nhỏ dễ kiếm sống hơn.

Có cầu ắt có cung

Công tác chỉnh đốn xe lôi tại Bắc Kinh vẫn chưa hiệu quả vì hai nguyên nhân. Thứ nhất, phần lớn người chạy xe lôi là người tàn tật. Trước đây, chính quyền TP Bắc Kinh đã cấp miễn phí xe máy ba bánh cho người tàn tật nhằm giúp đỡ họ đi lại thuận tiện. Nào dè họ lại mang xe kinh doanh vận tải trái phép hoặc cho người khác thuê để kinh doanh trái phép.

Cụ thể tại khu Tây Thành có 1.600 xe máy ba bánh được cấp phát cho người tàn tật. Trong số đó đã có hơn 150 xe (khoảng 10%) hoạt động kinh doanh vận tải trái phép.

Luật quy định: Chưa có giấy phép mà tự ý hành nghề kinh doanh vận tải đường bộ sẽ bị đình chỉ kinh doanh và bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, mỗi khi cơ quan chức năng kiểm tra, họ chìa ra thẻ chứng nhận người tàn tật, do đó rất khó xử phạt.

Nguyên nhân thứ hai là nhu cầu vận tải hành khách của TP Bắc Kinh rất lớn mà đến nay vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ. Đặc biệt mấy năm gần đây, TP Bắc Kinh không ngừng mở rộng, nhiều khu vực mới được xây dựng.

Các nơi tập trung nhu cầu giao thông lớn là khu vực giáp ranh ngoại ô, từ khu trung tâm ra các khu vực nhỏ, khu vực đường sắt, tàu điện ngầm. Tại những nơi này, mạng lưới giao thông công cộng vẫn còn thưa thớt. Đó là những yếu tố để hình thành thị trường cho xe lôi máy hoạt động trái phép.

Quản lý tập trung trước đã

Xe lôi máy tràn ngập đường phố không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh TP Bắc Kinh mà còn là hiểm họa về an toàn giao thông. Dù vậy, các chuyên gia về quản lý đô thị vẫn cho rằng cần phải suy tính nhiều giải pháp tổng hợp để giải quyết vấn đề xe lôi.

Theo các chuyên gia, xe lôi là một hiện tượng xã hội trong giai đoạn chuyển đổi loại hình kinh tế. Xe lôi tồn tại vì thị trường còn tồn tại. Ở mức độ nhất định, xe lôi đã thỏa mãn nhu cầu giao thông nhanh chóng, giá rẻ của một bộ phận người dân. Hơn nữa, xe lôi còn giải quyết khó khăn cho một bộ phận gia đình có thu nhập thấp.

Mặt khác, xe lôi phản ánh áp lực nghề nghiệp hiện nay. Đặc biệt đối với người tàn tật hoặc người thất nghiệp từ 40 tuổi trở lên mà thu nhập của họ là nguồn thu nhập chính trong gia đình, họ đã khó tìm được việc thì cũng rất khó yêu cầu họ thực thi pháp luật nghiêm chỉnh.

Bởi thế, các chuyên gia đề nghị có thể thử nghiệm đưa xe lôi vào quản lý quy phạm hóa như quy hoạch khu vực hoạt động, thống nhất loại xe, thống nhất quản lý, thống nhất dịch vụ. Công việc đầu tiên là giải quyết nguồn thu nhập hoặc việc làm cho người chạy xe lôi. Có như vậy họ mới chủ động bỏ nghề và việc chỉnh đốn xe lôi mới đạt được hiệu quả.