Ca sĩ và giới biểu diễn nghệ thuật là một trong những đối tượng nộp thuế thu nhập nhiều nhất

Về việc tính thuế đối với người đầu tư chứng khoán, ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà đầu tư chứng khoán cho rằng, dự thảo luật chưa đưa ra được những khái niệm cụ thể của các loại chứng khoán để từ đó có phương pháp tính cho hợp lý. Theo cách phân loại của ông Hải thì có hai loại chứng khoán vốn và chứng khoán nợ.

Đối với thị trường giao dịch chứng khoán vốn, theo ông Hải, cơ quan thuế sẽ khó có thể tính thuế thu nhập theo chênh lệch giữa giá bán và giá mua. Thực tế, thị trường chứng khoán Việt Nam tập trung tại sàn giao dịch Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Việc xác định chênh lệch giá mua - bán được thực hiện trên thị trường tập trung. Loại chứng khoán niêm yết này đều dễ dàng xác định được giá mua, giá bán một cách cụ thể theo từng phiên, từng ngày giao dịch. Nhà đầu tư phải mở tài khoản tại công ty chứng khoán và phải giao dịch qua công ty chứng khoán. Như vậy việc thu thuế có thể được khấu trừ tại nguồn. Tuy nhiên tại thị trường phi tập trung, cơ quan thuế không xác định giá cả ở từng thời điểm, giá của thị trường hay giữa các nhà đầu tư với nhau. Như vậy nếu lấy hợp đồng mua bán giữa người mua, người bán chứng khoán với nhau để làm căn cứ xác định giá mua và giá bán thì sẽ không khả thi vì cơ sở tính thuế không rõ ràng. Thêm vào đó, sẽ nảy sinh tâm lý lách luật từ một số cá nhân và từ đó không đảm bảo tính công bằng trong nghĩa vụ nộp thuế.

Từ kinh nghiệm nhiều nước, ông Hải nêu quan điểm: Không áp dụng tính thuế đầu tư chứng khoán đối với cổ phiếu không đăng ký niêm yết hay giao dịch vì không thực hiện được. Cách thức tổ chức thu thuế cũng phức tạp và tốn kém. Trong việc áp dụng thuế chuyển nhượng chứng khoán, nên lấy mệnh giá cổ phần làm giá tính thuế và áp dụng thuế khoán với một tỷ lệ nào đó. Tuy vậy, để thực thi phương pháp này cũng không đơn giản vì tổ chức nào sẽ đứng ra thu thuế, trong mọi tình huống cơ quan thuế địa phương không thể trực tiếp tiến hành thu thuế hàng triệu người chơi chứng khoán. Theo ông Hải, công ty chứng khoán có trách nhiệm khấu trừ tiền thuế sau mỗi lần giao dịch bán của nhà đầu tư cá nhân trong nước. Đối với nhà đầu tư nước ngoài thì tổ chức lưu ký chứng khoán có trách nhiệm khấu trừ cho nhà nước.

Cũng theo ông Hải, dự thảo Luật Thuế TNCN dự tính thu thuế từ hoạt động chuyển nhượng vốn là 25% nhằm phù hợp với thuế suất của doanh nghiệp. Song mức này lại cho thấy phương pháp tính thuế không xác định được các khoản chi phí mua bán chứng khoán. Trên thực tế, vì không xác định được chính xác giá mua, bán chứng khoán nên nếu coi chi phí bằng 0, với mức thuế suất quy định như dự luật thì người đầu tư chứng khoán có thể chịu thuế suất chênh lệch từ 40-100% hoặc thậm chí còn cao hơn nhiều. Cơ quan thuế không thể tính được chi phí mua bán chứng khoán nên theo ông Hải, mức thuế suất sẽ nhỏ hơn rất nhiều so với thuế thu nhập doanh nghiệp, và chỉ nên áp dụng ở mức 5-10% theo thông lệ quốc tế.

Hiệp hội Các nhà đầu tư chứng khoán cũng cho rằng mức đóng thuế từ chứng khoán phải hợp lý. Chỉ như vậy mới khuyến khích được đông đảo người dân tham gia đầu tư chứng khoán với mục tiêu 10 năm nữa có 5 triệu người chơi chứng khoán. Quan trọng hơn, việc tính thuế như thế nào phải đảm bảo sự phát triển liên tục, bền vững của TTCK và đảm bảo doanh nghiệp dễ dàng huy động vốn cổ phần từ công chúng đầu tư. Khi hệ thống doanh nghiệp thu hút được vốn thì thuế thu từ doanh nghiệp sẽ tăng lên nhiều lần. Nếu áp dụng thuế suất cao với nhà đầu tư cá nhân thì TTCK sẽ rất phát triển. Bởi vậy Ban soạn thảo cần cân nhắc kỹ khi đưa ra quyết định về biểu thuế suất đối với các nhà đầu tư chứng khoán chịu thuế thu nhập tránh việc "tham bát bỏ mâm"!

Theo Báo ĐS&PL