Những vấn đề mà doanh nghiệp quan tâm là về thủ tục hải quan, thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, điểm "nóng" nhất mà các doanh nghiệp đặt ra là cách xác định mã số thuế cho các loại hàng hoá.

Dường như đây là vấn đề chung mà tất cả các doanh nghiệp đều mắc phải, nhất là từ 1/7/2007, doanh nghiệp phải tự khai, tự tính thuế. Đại diện của ngành Hải quan cũng thừa nhận, khó khăn trong việc phân loại hàng hoá là khó khăn chung.

60% loại hàng kê khai không đúng mã số thuế

Ông Nguyễn Hữu Xuân, Giám đốc Trung tâm Phân tích phân loại hàng hoá xuất nhập khẩu Hải quan miền Bắc, Tổng cục Hải quan cho biết: Trung tâm đã phân tích 20.000 mẫu hàng xuất khẩu theo yêu cầu của Hải quan các địa phương. Kết quả phân tích đã làm thay đổi 60% mã số hàng hoá, tập trung và các loại hàng hoá chất, dược phẩm, sắt thép...

Trong 60% mã số hàng hóa thay đổi đó, có tới gần 30% mã số hàng hóa phải tăng thuế suất, con số giảm thuế suất chỉ là gần 10%. Kết quả này cho thấy một thực tế là hiện nay, các doanh nghiệp khai báo mã thuế đang rất thiếu chính xác.

Thực tế, doanh nghiệp chưa nắm vững và chưa hiểu đầy đủ quyền và trách nhiệm của người khai mã số hàng hoá. Bởi vậy, việc cần phải làm là phân loại hàng hóa trước khi xuất khẩu, nâng cao trình độ phân loại mã số hàng hoá. Con số 40% mã số hàng hóa được doanh nghiệp khai đúng là quá ít.

Để làm được điều này, cần phải phân biệt rõ bản chất hàng hóa và công dụng của hàng hóa vì có những mặt hàng cùng bản chất, nhưng nếu sử dụng vào những lĩnh vực khác nhau thì mã số thuế cũng sẽ khác đi.

Trong từng trường hợp cụ thể, doanh nghiệp có quyền không đồng ý với kết luận phân loại và có quyền khiếu nại để cơ quan phân tích phân loại lấy mẫu hàng hoá, giám định mẫu và đi đến kết luận chính xác.

Vẫn còn nhiều bức xúc

Phát biểu tại cuộc đối thoại, ông Lê Văn Sơn, đến từ Thanh Hoá cho biết: Suốt cả 6 năm, doanh nghiệp của ông đóng thuế rất nghiêm chỉnh và đầy đủ, nhưng chỉ vì khai báo chậm 4 triệu đồng tiền thuế, ông đã bị chậm mất một lô hàng trị giá hàng tỉ đồng.

Giải thích cho sự chậm trễ này, ông Sơn cho rằng vì doanh nghiệp của mình ở vùng sâu, vùng xa, khả năng tiếp cận máy móc công nghệ của một số công nhân của công ty chưa thể đáp ứng được theo nhu cầu, như vậy, đáng lẽ thay vì giải quyết linh động hơn thì ngành Hải quan lại quá máy móc, gây thiệt hại cho doanh nghiệp...

Nhiều doanh nghiệp cũng cho biết, hiện nay, vấn đề chuyển tiền từ ngân hàng sang kho bạc đang là trở ngại về thời gian cho các doanh nghiệp vì có khi, từ sự chậm chạp này mà các cửa khẩu không chấp nhận bản sao đóng thuế nên không chịu mở thủ tục.

Một doanh nghiệp khác lại cho rằng việc khai báo hải quan điện tử tuy có nhiều thuận tiện nhưng lại gây rắc rối cho doanh nghiệp khi cần tìm tờ khai, đấy là chưa kể việc các doanh nghiệp khi cần mua C/O lại phải về Hà Nội, mất thời gian và tốn kém cho chi phí tàu xe... và đề nghị VCCI cần mở những chi nhánh hoặc có thể cử cán bộ đến những thành phố, những cụm, điểm công nghiệp lớn để làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp...

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, gian lận thuế trong hoạt động xuất nhập khẩu vẫn diễn biến phức tạp, trong đó gian lận thông qua khai báo mã số và xuất xứ hàng hóa là hai hình thức phổ biến và có dấu hiệu ngày càng tăng.

Các trường hợp cố tình khai báo sai mã số thuế cũng rất đa dạng, lợi dụng sự phức tạp trong cơ cấu sản phẩm cũng như tên gọi, đặc biệt là những sản phẩm mới, là hỗn hợp của nhiều chất hoặc linh kiện khó có thể phân biệt bằng cảm quan.

Thậm chí nhiều trường hợp, doanh nghiệp đã cố tình tháo bỏ một số bộ phận cấu thành của máy móc, thiết bị vận tải để khai báo hàng hóa thuộc dạng chưa đồng bộ để tránh thuế hàng đồng bộ...