Xin hãy cho biết lịch sử hình thành của GATT. GATT là một tổ chức, có đúng không?
20:56' 12/1/2007

Hỏi: Xin hãy cho biết lịch sử hình thành của GATT.  GATT là một tổ chức, có đúng không?



Trả lời:

GATT tồn tại suốt 46 năm (1948-1994), nhưng sự ra đời của nó lại là một điều không định trước.

Ngay từ khi Chiến tranh Thế giới thứ hai chưa kết thúc, các nước đã nghĩ đến việc thiết lập các định chế chung về kinh tế để hỗ trợ công cuộc tái thiết sau chiến tranh. Hội nghị Bretton Woods triệu tập ở bang New Hampshire (Hoa Kỳ) năm 1944 nhằm  mục đích này. Kết quả của Hội nghị Bretton Woods là sự ra đời của 2 tổ chức tài chính: Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (nay gọi là Ngân hàng Thế giới - WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Một tổ chức chung về thương mại cũng được đề xuất thành lập với tên gọi Tổ chức Thương mại Quốc tế (ITO).

Phạm vi đề ra cho ITO là khá lớn, bao trùm lên cả các vấn đề việc làm, đầu tư, cạnh tranh, dịch vụ, vì thế việc đàm phán Hiến chương (hiểu cách khác là Điều lệ) của ITO diễn ra khá lâu. Trong khi đó, vì mong muốn sớm cắt giảm thuế quan để đẩy mạnh công cuộc tái thiết sau chiến tranh, năm 1946, một nhóm 23 nước đã đàm phán riêng rẽ và đạt được một số ưu đãi thuế quan nhất định. Để ràng buộc những ưu đãi đã đạt được, nhóm 23 nước này quyết định lấy một phần về chính sách thương mại trong dự  thảo Hiến chương ITO, biến nó thành Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại  (GATT). GATT có hiệu lực từ 1/1/1948 như một thoả thuận tạm thời trong khi chờ ITO được thành lập. Nhưng ITO không ra đời: mặc dù Hiến chương ITO đã được thông qua tại Havana (Cuba) tháng 3/1948, nhưng việc Quốc hội Hoa Kỳ trì hoãn không phê chuẩn Hiến chương làm cho các nước khác cũng không phê chuẩn, dẫn đến ITO không trở thành hiện thực. Do vậy, GATT trở thành cơ cấu đa phương duy nhất điều chỉnh thương mại quốc tế cho đến khi WTO ra đời.

GATT chưa bao giờ là một tổ chức. Đó chỉ từng là một hiệp định có vai trò bao trùm trong đời sống thương mại quốc tế trong đó đề ra những nguyên tắc cơ bản của thương mại quốc tế và những nguyên tắc đó vẫn tồn tại cho đến ngày nay. Tuy nhiên, sự điều hành GATT làm người ta có cảm giác đây như là một tổ chức. GATT điều hành các vòng đàm phán kéo dài nhiều năm với sự tham gia của hàng chục quốc gia từ khắp các châu lục. Do tầm vóc lớn lao của nó cũng như giá trị những khối lượng thương mại mà nó điều tiết, GATT có riêng một Ban Thư ký để theo dõi,giám sát việc thực hiện Hiệp định. Để diễn tả hình thức tồn tại này của GATT, có người đã gọi GATT là một "định chế".

Minh chứng rõ ràng chính là sự ra đời của WTO. Một trong những mục đích của việc xuất hiện WTO chính là nhằm thể chế hoá GATT, biến GATT thành một tổ chức thực sự. Một điều dễ thấy về tính chất của GATT là các nước tham gia GATT chỉ được gọi là các bên ký kết. Trong khi đó, với một tổ chức chính thức như WTO sau này, các nước tham gia được gọi là thành viên.



Luật Việt

Các tin tiếp
Các tin trước
WTO là gì?    (12/1/2007)
Doha là gì?    (12/1/2007)
Bị vong lục là gì ?    (12/1/2007)
TIÊU ĐIỂM
Xem nhiều nhất